Stel je voor dat je niet kunt lezen en schrijven. Je klikt deze column aan. Hij gaat over jou. Je staart naar de brij van lettertekens en vindt jezelf er niet in terug. Voor jou is het geen tekst die je gedachten bepalen, waar je het oneens mee kunt zijn. Het is geen apenkooi waar je in kunt klimmen en van boven met trots de wereld kunt overzien. Het is een moeras van letters die je leeg aanstaren en waarin je geen grond onder de voeten voelt. Wegwezen dus bij de letters vandaan.

Je doet wel mee aan de wereld. Je hebt je trucjes ontwikkeld om te verbergen wat je niet kunt. Schaamte maakt creatief. Voortdurend vergeet je je bril. Bij een etentje zeg je tegen de bediening: "Geeft u mij maar hetzelfde menu als mijn buurman." Of: "Het dagmenu lijkt me wel wat." En als de werkgever je vanwege je inzet wil eren met promotie, speel je vasthoudend de bescheiden mens die verknocht is aan het werk dat hij nu doet. Je duikt voortdurend. Dat brevet heb je wel gehaald om het brevet van je onvermogen te verbergen. Daarmee ben je voortdurend druk. De ruimte om je in te leven in een ander, de ruimte die bijvoorbeeld het lezen biedt, wordt bezet door het watertrappelen waarmee je het hoofd boven water houdt. De letters zijn het water in plaats van de bouwstenen voor woorden en zinnen waarmee je een wereld kunt bouwen.

Nederland telt anderhalf miljoen volwassenen die moeite hebben met lezen en schrijven en daardoor gebrekkig functioneren in deze samenleving. Daarvan zijn een miljoen autochtonen en een half miljoen allochtonen.