Ja, dat was Troelstra toen hij de arbeiders toesprak bij de spoorwegstaking in 1903: "Heel het raderwerk staat stil, als uw machtige arm het wil!"

Ruim honderd jaar later kucht een IJslandse vulkaan en er gaat geen vliegtuig meer de lucht in. Alle media-aandacht wist hij naar zich toe te trekken. Heel het raderwerk stond dagen stil zonder dat er een arbeidersbeweging aan te pas kwam. Een deel van hen genoot misschien wel net als ik van een welverdiende korte vakantie in een zonnig oord. Want wat kost een vliegreis per prijsvechter immers nog? Vliegen komt dicht in de buurt bij de toverkunst van 'verdwijnselen' en 'verschijnselen' uit de boeken van Harry Potter. Zo ben je thuis, zo ben je daar waar je zijn wilt. Waar landt tegenwoordig geen vliegtuig?

De vrije wereld die ieder mens de ruimte biedt te 'verdwijnselen' en te 'verschijnselen' zit ingenieus in elkaar, maar kent een labiel evenwicht. Van dichtbij heb ik gezien wat het met mensen doet als heel het raderwerk plotseling stil staat. Je kunt wel wat willen, maar het werkt niet. Hoezo onafhankelijk?

Als dat kwartje eenmaal gevallen is, keren mensen zich naar elkaar: "Wat heb jij al geprobeerd?" "Hoe gaat het met je?" In de lounge van het hotel, in de hal van het station, op een terras in de zon, raken mensen die elkaar niet kennen in gesprek. Voordat de vulkaan kuchte liep men geruisloos langs elkaar heen. Ieder een eigen spoor. Nu ik enigszins de weg kwijt ben, krijg ik van een Engelsman een plattegrond en wensen we elkaar "good luck".

Met een mengeling van acceptatie, ondernemingszin en goed geluk, zijn we thuis gekomen. Niet door te 'verdwijnselen' en te 'verschijnselen', maar door rechtop de klok rond te hobbelen in een bus met lotgenoten.

Sindsdien ben ik me opnieuw ervan bewust dat deze wereld niet mijn wereld is, maar de onze. En als ooit de huidige orde omkiepert omdat die toch minder ingenieus en stabiel is dan we wel eens denken, en heel het raderwerk stil komt te staan, dan begint een nieuwe beweging niet bij 'ikke' maar bij 'wij'.