Overweging tijdens de Vesper

op 11 oktober ’09 in de Nieuwe Kerk

door ds. Evert Jan Veldman

Het dagblad Trouw opende 8 oktober met de kop: “Openingszin Bijbel klopt niet – Nieuwe interpretatie van Hebreeuwse tekst haalt God als Schepper onderuit.” Professor Ellen van Wolde ontdekte dat het Hebreeuwse woord ‘bara’niet met ‘scheppen’ maar met ‘scheiden’ vertaald moest worden. Terwijl de darwinisten en de creationisten mey elkaar vechten om de waarheid, is daar een Nijmeegse hoogleraar die een derde weg gaat: God is niet de Schepper, maar de Scheider van hemel en aarde.

………………………

“In het begin schiep God de hemel en de aarde”

Het klinkt vertrouwd als een wiegeliedje,
als: “Ik ga slapen, ik ben moe”

Alle Bijbelvertalingen variëren op het zelfde liedje:

God schiep de hemel en de aarde.

Ook wie al lang afscheid genomen hebben
van een schepping in zes dagen
en met ontdekkingsvreugde in het spoor van Darwin gaan,
zijn het liedje niet vergeten:

God schiep de hemel en de aarde.

Een eerste woord, een zekerheid, begin van alle dingen:

God.

En nu?

Wat nu als scheppen geen scheppen meer is,
als scheppen ‘scheiden’ is geworden,
als hemel en aarde er al waren,
de oervloed, het donker,
dolende goden, zwarte machten -
wat nu?

We hebben ons tegen God aan gevleid
zoals een kind rust vindt aan de borst van de moeder,
de schouder van papa.

Ja, je hebt ook met God geworsteld,
omdat het allemaal niet bleek te kloppen
toen je door die bodem zakte
waarvan je dacht dat het niet kon,
dat het jou niet zou gebeuren.

We hebben met de Almacht geworsteld.

Hoe kan het zo onvolmaakt zijn als U er achter zit, God?

Maar dat wiegeliedje van vroeger hield ons gaande

Je bleef zoeken, want je wilde God niet kwijt:

Die Moeder boven alle moeders,
die Vader die toch alles kon?

Wat een feest als je God terug vond,
ook al was het maar voor even.

Daarvoor leefde je,
daarvoor bleef je zoeken.

En nu?

Je bent van een paar vragen af.

Wat moest je immers aan met Bijbelwoorden als:

“Ik ben de heer,
ik schep het donker,
ik schep het onheil,
ik ben het, de heer, die al deze dingen doet.”

Altijd zat er in je geloof iets van het kind
dat blijft vertrouwen op zijn vader,
terwijl die hem mishandelt en misbruikt.

Nu mag je weten
dat God jouw leven werkelijk deelt,
dat hij zelf ook door het donker gedoold heeft
van wat het scheppingsverhaal noemt:

Tohoewabohoe – Chaos waarin alles door elkaar loopt
en een mens geen poot meer heeft om op te staan,
niets of niemand kan vertrouwen,
ook zichzelf niet meer.

Nu mag je weten dat Jezus werkelijk Gods Zoon is,
Hij die onze diepten deelde
en die scheiding aanbracht tussen het donker en het licht,
tussen het onheil en de vrede.

Hij deed dat als kruisdrager.

Niet als Almachtige.

Scheppen is niet iets maken uit duistere chaos.

Schepping is ook niet de veel bezongen schoonheid van de kosmos.

Schepping is een plek licht rond het kruis.

Zo zei Noordmans het.

En mooier kan ik het niet zeggen.

Laten we ons daar maar neer vleien.

Lezing

Lezing uit het boek van de profeet Jesaja,
hoofdstuk 45 vers 6b – 9

Ik ben de HEER, er is geen ander
7 die het licht vormt en het donker scheidt,

die vrede maakt en onheil scheidt.

Ik ben het, de HEER, die al deze dingen doet.

8 Hemel, laat gerechtigheid neerregenen,
laat haar neerstromen uit de wolken,
en laat de aarde zich openen.
Laten hemel en aarde redding voortbrengen
en ook het recht doen ontspruiten.

Ik, de HEER, heb dit alles gescheiden.

Lezing uit het evangelie volgens Johannes,
hoofdstuk 1 vers 1 – 5

1 In het begin was het Woord,

het Woord was bij God en het Woord was God.

2 Het was in het begin bij God.

3 Alles is erdoor ontstaan

en zonder dit is niets ontstaan van wat bestaat.

4 In het Woord was leven

en het leven was het licht voor de mensen.

5 Het licht schijnt in de duisternis

en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen.