Lezingen uit: Exodus 12: 1-20 Johannes 13 1 – 15

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Onlangs was ons koningshuis in het nieuws met de actie: ‘Make a difference day’.

We konden zien op de t.v. hoe de Koningin bezig was een klus te doen, samen met onze kroonprins en prinses Maxima, ze staken hun handen uit de mouwen met schilderen. Ze namen de verfkwasten ter hand en gestoken in een spijkerbroek en een bodywarmer gingen ze aan het werk; een speeltuin opknappen voor de kinderen in Nieuwegein. Zo lieten zij zich eens van de andere kant zien, als een voorbeeld, dienstbaar voor de samenleving.

.

Ik liep uit school het station door in Zwolle op weg naar de trein. Ik ging via de trap en ik zag een man die de trap aan het dweilen was. Ik moest vlak bij hem langs. Ik knikte hem toe en zei dat hij het weer zo mooi schoon had gemaakt, hij lachte mij toe en zei dank-u- wel.

Ja, hij deed werk wat voor hem vermoedelijk geen difference day was en deed gewoon zijn werk. Ik liep over een schone trap en voelde me ook een beetje beschaamd: Studente op latere leeftijd en hij? Hoe was hij hier gekomen in Nederland? Om voor ons te werken en het werk te doen waar wij ons eigenlijk te goed voor voelen? Wat voor gevoel riep deze man bij mij op?

Er was in dat kleine moment van ontmoeting even aandacht voor elkaar van beide kanten. Daarna vervolgde ik mijn weg. Wat er gebeurde, was dat dit moment iets met mezelf deed.

Soms kun je een gevoel hebben als je ergens bent, dat je je niet helemaal op je gemak voelt. Zelfs in een ontmoeting met vrienden kan het gebeuren, dat men elkaar soms, of even niet, of niet meer verstaat.

U zult dat vast wel herkennen en er zelf ook voorbeelden van hebben en we kunnen ons daar verdrietig en naar over voelen.

Ik zou me kunnen voorstellen, dat Jezus zich helemaal niet op zijn gemak voelde, toen hij de laatste maaltijd met zijn vrienden, zijn leerlingen vierde. Hij wist iets, wat de anderen niet wisten.

Zou er iets te merken zijn geweest aan de sfeer onderling? Was het wel gezellig zouden wij zeggen? De duivel had Judas aangezet om Jezus te verraden. Dat wist alleen Jezus zelf. Toch ging de maaltijd door. Je zou kunnen zeggen Jezus liet zich er niet door van de wijs brengen.

Nu was de gewoonte in die tijd om vooraf de voeten te wassen, van zand en vuil te ontdoen en dat kunnen we ons wel een beetje voorstellen in een tijd waar de wegen nog niet met asvalt bedekt waren. En dat vuile werk, voeten wassen van een ander, werd door een slaaf gedaan. Het allerminste werk was het wat een slaaf maar kon doen. Want als je de voeten moest wassen, moest je je buigen, om laag gaan, op de knieën voor de ander gaan. En dat deed je niet in je goeie goed.

Wie wil dat nou doen? Het minste werk? Trappen dweilen? De slaaf was er kennelijk niet en ze keken elkaar aan, ja wie zou deze klus moeten klaren?

Je kon niet zonder voeten wassen aan tafel en gaan eten, zoals wij onze handen wassen voor de maaltijd.

Hoe zouden ze dit nu aanpakken die discipelen, die al zo lang met Jezus optrokken en hem zoals Jezus zegt terecht “meester en ‘Heer’ noemen.

De voeten wassen was toch zeker geen klus voor Jezus, dat had Petrus door: ‘U wilt toch niet mijn voeten wassen Heer?’ Dat vond Petrus te gek voor woorden en geen werk voor zijn Heer. Jezus stond op, goot water in de schaal, pakte een linnen doek en wilde zijn discipelen rein maken, schoon maken, en als je bij Hem wilt horen, laat je je door mij reinigen, zei Jezus. Hij bedoelde rein van zonden, die zou Hij op zich nemen die nacht.

Maar Jezus wist ook wie niet rein van hart was en Hij werd daar diep bedroefd over toen Jezus vertelde dat er een in hun midden was, die hem verraden zou.

Later op de avond zou Jezus in gebed God vragen, of deze beker aan hem voorbij zou gaan, zoals de rode tulpen symbolisch openstaan als een opstijgend gebed tot God.

Jezus maakte de difference day die de eeuwen heeft doorstaan. Hij ging vrijwillig voeten wassen, bij zijn leerlingen. De meester ging door de knieën voor zijn onderdanen. Wat een schaamte en wat zullen ze raar gekeken hebben. Maar hij zegt er achteraan tegen Petrus: ‘je begrijpt dit nog niet, maar later zul je het begrijpen’. Als ik, jullie Heer en jullie meester, je voeten gewassen heb, moet je ook elkaars voeten wassen.

Zoals een goede leraar betaamt, is Jezus hij die uitblinkt in zijn gedrag, dat nageleefd dient te worden. Jezus zelf deed het voor, deed zijn bovenkleed af en vernederde zich hiermee, sloeg een linnen doek om zich heen en stelde zich dienstbaar op. ‘zo doet gij evenzo,’ was zijn opmerking naar de leerlingen. Hij deed het minste werk, waar wij ons te goed voor voelen.

Jezus heeft de grootste difference day gezet in de wereld geschiedenis. Hij zegt daarbij. ‘Ik heb een voorbeeld gegeven, wat ik voor jullie heb gedaan, moeten jullie voortaan ook doen’. Deze handeling betekent in direct ook: uittocht, uittocht van jezelf, buiten je eigen kaders gaan. Uit je eigen haast komen, stil staan bij die ander en Hem zien staan, in die ander. God zag het volk Israel staan, hoe ze de onderdrukt werden in Egypte en Hij stuurde Mozes, als leider voor het volk, De stok verbeeldt in de schikking het leiderschap van Mozes. Maar een stok dient ook om te ondersteunen, als je even geen kracht meer hebt om verder te lopen. Jezus kreeg geen stok om op te steunen in zijn lijden, hierin stond hij alleen. Hij moest het lijden op zich nemen, door de dood heen, om weer bij God te komen.

Willen wij Pasen vieren, dan is er geen andere mogelijkheid dan door het lijden heen bij Pasen te komen. Zij horen bij elkaar. Daarom ligt de jute lap over een lap witte transparante stof, het Licht van Pasen, dat komen gaat

Laten we daarom Jezus gedenken in zijn lijden en sterven voor ons en alle mensen die door eigen lijden nog niet bij Pasen kunnen zijn.

Wij kunnen Jezus alleen maar be-dank- en, hem opmerken in een medemens, die dichterbij kan zijn dan we kunnen denken, waarbij we dan éven een glimp van God mogen zien.

Amen.